آشنایی با ماهیان دریای خزر: اوزون برون ( تریج )، با نام علمی Acipenser stellatus

اوزون برون ( تریج )، با نام علمی Acipenser stellatus این ماهی خاویاری که طول متوسط آن 140 سانتی متر است، برای تخم ریزی به رودخانه ها مهاجرت می کند.
اوزون برون یک واژه ترکی به معنی " بینی دراز " است و واژه اصیل گیلکی آن " تریج " است که امروزه به فراموشی سپرده شده است.
خاویار اوزون برون دریای خزر، شهرت جهانی دارد.
فراوانی اوزون برون در گذشته های نه چندان دور به حدی بود که برای تخم ریزی در بهاران به رودخانه های متصل به دریای خزر، منجمله شلمان رود مهاجرت می کردند.

آشنایی با مارماهی دهان گرد دریای خزر ( Caspian lamprey ) با نام علمی Caspiomyzon wagneri

تالیف: داوود خانی خلیفه محله

دهان گرد دریای خزر يا نام علمي Caspiomyzon wagneri گونه ای ماهی غضروفی است که ظاهری شبيه به مار و دهانی گرد دارد و فاقد فلس است . زبانش شبيه به استوانه مي باشد که در دهان رفت و آمد مي کند.
مار ماهی‌ها مثل مار حرکت می‌کنند و شکل S انگلیسی در بدن خود ایجاد می‌کنند که از سر شروع و به دم ختم می‌شود این عمل آنها را در درون آب به جلو می‌راند.
این مارماهی از خانواده ژترميزونتيده و از راسته ژتروميز و نيتفورسيست مي باشد.. متوسط وزن و زول نمونه هاي به دست آمده در جنس نر 100 گرم و 92/40 سانتي متر و در جنس ماده 87 گرم و 28/40 سانتي متر بوده است. حداكثر طول و وزن نمونه هاي به دست آمده به ترتيب در نر 47 سانتي متر و 130 گرم و در ماده ها 5/43 سانتي متر و 120 گرم بوده است. حداكثر فراواني و پراكنش دهان گرد خزري در رودخانه های شيرود و شلمان رود است. همچنين مهاجرت اين گونه به رودخانه در ماه مارس (اسفند و فروردين) صورت مي گيرد كه جريان آب زياد است. ساير خصوصيات زيستي و اطلاعات مربوط به رشد و تكامل (گناد، هماوري مطلق و قطر تخمها اين ماهي بعلاوه شيوه هاي اختصاصي تكثير شامل شيوه جفتگيري، تعداد و شكل تخم، مدت زان انكوباسيون، شرايط تكامل لارو و ساير موارد نرماتيو تكثيراين ماهي در اين تحقيق بطور كامل مورد بررسي قرار گرفته است.

رنگ تخم هاي دهان گرد كه بسيار ريز است. از سفيد كم رنگ تغير است تعداد تخم ها به طور متوسط 215000 عدد و وزن تخمدان به طور متوسط 37 گرم است . قطر تخم 1 ميليمتر وهماوري مطبق آنها 22000-19000 مي باشد. ساير اطلاعات مربوط به تكثير و مهاجرت اين ماهي در مقاله كامل ارائه گرديده است. دهان گرد درياي خزر به رودخانه هاي حوضه شمالي و جنوبي خزر مهاجرت مي كند.

گفتنی است مارماهی شلمان رود به گویش گیلکی مردمان آن سامان، مارمَلی نامیده می شود.
کلیپ حرکات مارماهی در ساحل شلمان رود- فروردین 1389 خورشیدی